'
Temat dniaLaureaci z powiatu bocheńskiego Turystyka i RekreacjaPrzedświąteczne strzelanie w Chrostowej KulturaADWENT 2018
Turystyka i RekreacjaHarcerze z Sokoła na strzelnicy KS Puszcza

JESZCZE POLSKA NIE ZGINĘŁA...Drukuj




Rok 1772 to początek ponad 100 letniej okupacji Polski przez państwa ościenne, agresywne i zaborcze: Prusy (Niemcy), Rosję i Austrię, to utrata niepodległości i suwerenności.


Słabość naszego państwa, wynikająca z interesów uprzywilejowanych grup społecznych, anarchii, a przede wszystkim zaborczej polityki sąsiednich państw sprawiła, że Polska utraciła swoją wolność, a jej terytorium w ramach porozumienia podzielili między siebie agresorzy.

W rozbiorach Polski w 1772 roku Rosja zagarnęła część terytorium Polski (~92 tys. km2) na którym mieszkało 14000 tys. Polaków. Prusy anektowały ~36 tys.km2 z 580 tysiącem mieszkańców. Natomiast Austria włączyła do swojego terytorium obszar ~83 tys. km2 z 2360 tys. Polaków, mieszkańców Polski południowej.

Grobla, jako tzw. królewszczyzna w 1773 roku została przejęta przez rząd austriacki i włączona do Rządowego Dominium Niepołomickiego. Z chwilą kiedy Wisła stała się granicą pomiędzy Rosją i Austrią mieszkańcy prawobrzeżnej Wisły utracili możliwość kontaktów ze stroną zawiślańską.. W takiej sytuacji Grobla i Trawniki oraz Świniary a także Krzykówka i Ispina zostały pozbawione swoich parafii : w Starym Brzesku, Hebdowie i Nowym Brzesku. Parafia w Mikluszowicach przejęła wiernych z nad Wisły.

W tym czasie ludziom w Galicji żyło się biednie. Duże kontrybucje nakładane z dochodów na mieszkańców. Chłop musiał oddać ~ 42% dochodów na rzecz Dominium. Pozostałe zbiory z uprawy ziemi wystarczały na wyżywienie rodziny, opłacenie różnego rodzaju podatków i danin. Całodzienna dieta to: ziemniaki, chleb, kapusta, mleko. Pod koniec XIX wieku duże przeludnienie, brak możliwości jakiejkolwiek pracy zarobkowej, sprzyja ruchowi emigracyjnemu za chlebem do: Francji, Belgi, „na Saksy” czy do Ameryki. .

W czerwcu 1914 roku w czasie oficjalnej wizyty w Sarajewie, stolicy Bośni i Hercegowiny zostaje zamordowany austriacki następca tronu arcyksiążę Ferdynand. Austria wypowiada wojnę Serbii.. Państwa Europy powiązane układami stają się uczestnikami rozgrywek wojennych. Również państwa z poza kontynentu. Europy przystępują do tej straszliwej wojny, którą historia zapisze jako Wielka Wojna Światowa. Ogłoszono mobilizację, skutkiem czego do wojsk zaborczych powołano setki tysięcy mężczyzn, również w trzech zaborach. Polacy walczyli przeciwko sobie, w mundurach wrogich dla Polaków armiach.
Walki pomiędzy zaborczymi wojskami toczyły się na ziemiach Polski. Kilkakrotne przewały frontów poczyniły ogromne straty, a u ludzi wielkie cierpienia.

W czasie wojny , która trwała ponad cztery lata, śmierć i zniszczenia dosięgły także mieszkańców Grobli. Do dziś cmentarz wojskowy na grobelskim cmentarzu przypomina o tej straszliwej wojnie.

Jarosz, Szczygieł Adam, Twardowski, Mrukot to inwalidzi wojenni, a Szelegieniec, Gąsiorek, Podsiadło, Lany nie powrócili z wojny. Szczygieł W. spędził cztery lata na Syberii, który w czasie potyczki pod Pińczowem dostał się do niewoli.

Rok 1918. Koniec wojny . Wieś wyniszczona przez wojska walczące i nie tylko, wkroczyła w okres odzyskanej wolności i organizowania się w nowej rzeczywistości, w Ojczyźnie Niepodległej. Granica na Wiśle przestała istnieć, za Wisłą już nie ma Kozaków i straży granicznej, komora celna w Sierosławicach (Grobli) jak również tzw. „Kasarnia” zostały rozwiązane.

W grudniu 1918 roku zostaje zorganizowana: Gmina Jednostkowa Grobla, której przewodnictwo objął Jan Zgraja, jako wójt gminy. Natomiast Wojciech Szczygieł, który powrócił z Sybiry w dniu 30 listopada, a już w grudniu zostaje sekretarzem i rachmistrzem gminnym. Konstytuuje się 24 osobowa Rada Gminna. Gmina staje się jednostką organizacyjną dla: Trawnik i Grobli, a także Świniar.
.
Nasza wioska w 1921 roku liczyła 1860 mieszkańców , którzy zamieszkiwali w 334 domach. Parafia Rzym – kat, Szkoła, Zarząd Lasów, Spółka Wodna, Poczta, policja gminna, oglądacz bydła i uboju, drożnik, wałowy to instytucje lub stanowiska działające i wykonujące czynności na rzecz mieszkańców i gminy.
Gmina organizuje wszelaką pomoc mieszkańcom w granicach możliwości. Między innymi w dokumentach urzędu są odnotowane takie sprawy jak: prośba o zasiłek dla powracających z wojny: Franciszka Plaszowskiego, Jana Plaszowskiego, Franciszka Sarary, Bolka Stefana, którym wypłacono po 90 koron.. Gmina również załatwiała prośby i podania o odszykowania wojenne, obniżenie podatków, jak również pomoc w zakupie materiałów budowlanych .Kasa oszczędności zwana Spółką Oszczędności i Pożyczek w Grobli oraz Kasa Stefczyka, to instrumenty przeciwko lichwie.
Mieszkańcy Grobli działają: w Kole Gospodyń, Straży Pożarnej, Orkiestrze. We wsi pracują również : szewcy, krawcy, stolarze, cieśle, kołodziej, rzeźnik, specjalista od słomianych prac (strzech), położne i inne zawody wykonujące prace na zlecenie. Bardzo ważną rolę w życiu wsi spełniali kowale (3 kuźnie), którzy świadczyli swoje umiejętności mieszkańcom. W pełni zabezpieczały potrzeby mieszkańcom .Naprawa sprzętu rolniczego, okucie koni czy współpraca z kołodziejem w procesie wytwarzania wozów i bryczek - to zakres ich fachowej i umiejętnej pracy w zawodzie, którego nauczyli się jako czeladnicy u majstrów lub w wojsku. Krótko działa spółka mleczarska, która skupowała mleko od gospodarzy. Sklepy grobelskie, to punkty zaopatrzenia ludności w niezbędne towary. W handlu aktywni byli również nasi grobelscy Żydzi.
.Dzięki kilku przeprawom promowym i łodziami przez Wisłę i Rabę, mieszkańcy zbywali swoje produkty na targach w Uściu Solnym i Brzesku. Poważniejsze zakupy i zbytu załatwiano w Bochni na czwartkowych jarmarkach.

Odzyskana Niepodległość nie jest nam dana na zawsze. Dlatego aby ją zachować należy działając w jedności, bronić jej wartości. Minione 100 lat po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, szczególnie mieszkańcom wiekowym, jest pamiętliwe. Jakże czasami kruche były momenty z zachowaniem tego co nam wywalczyli i przekazali nasi ojcowie.

Niech te kilka zebranych myśli będzie przyczynkiem dla uczczenia stulecia odzyskania Niepodległości.

Emil z Gliwic
(Listopad 2018)

Komentarze

#1 | M. T. dnia 12 listopad 2018 14:31
Piękna ta rocznica i piękne - mimo pewnych zgrzytów - jej obchody. STO LAT to jakby spełnienie życzeń ze stereotypowego toastu. Ale sto lat to z grubsza 36500 dni, przeżywanych w bardzo różny sposób przez naród, mniejsze i większe społeczności, wreszcie jednostki.
Zajmę się tylko narodem. Jako taki miał prawo do radości: odzyskał swoje państwo, granice, możliwość pokazania czy i jak potrafi samodzielnie się rządzić. Że daleko mu (nam) w tym względzie do ideału, widać gołym okiem dziś, widać też było już w 20-leciu międzywojennym. Mieszkańcy takiej wsi jak Grobla o niedostatek oskarżali oczywiście władze, nie wierząc w jej tłumaczenia, że to efekt ogólnoświatowego kryzysu.
Nie bezpodstawnie pisali o tym wybitni ówcześni literaci. Obrazy niedoskonałości w sprawowaniu władzy i skutki tegoż znajdujemy i u Żeromskiego (Przedwiośnie), i u Nałkowskiej (Granica), i w wielu utworach poetyckich.
Zdeklarowany admirator J. Piłsudskiego Juliusz Kaden Bandrowski, skądinąd "skoligacony" z grobelską ziemią, jest autorem zwrotu "radość z odzyskanego śmietnika" ("Generał Barcz"Wink.
Ale gdy nadeszła chwila próby - realne zagrożenie ponowną utratą niepodległości, poeta (W.Broniewski) potrafił napisać
Są w Ojczyźnie rachunki krzywd
Obca dłoń ich też nie przekreśli
Ale krwi nie odmówi nikt
Wytoczymy ją z piersi i z pieśni.
No i przelewaliśmy tę krew za siebie i za innych, żeby po latach osądzać, które ofiary są bardziej słuszne.
Obyśmy w nowym stuleciu umieli trafniej wyciągać wnioski z przeszłości i nie dawali powodu do konkluzji, jaką usłyszałam od mojego wiekowego ojca, zniechęconego powiększającą się biurokracją i stopniowym zanikiem ładu społecznego. Ta konkluzja była krótka: NIE BYŁO JAK ZA AUSTRYJE!
Niechby stwierdzenie, że NAJLEPIEJ BYŁO/JEST W POLSCE, stało się zasadne nie tylko w narodowe święta i nie tylko wśród tych, którym "się udało".

Dodaj komentarz

Nick:




Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?

Reklama

Pogoda

pogoda

Ankieta

ANKIETA SAMORZĄDOWA-1

Niezdefiniowane
Niezdefiniowane
0% [0 głosów]

Niezdefiniowane
Niezdefiniowane
0% [0 głosów]

Ogółem głosów: 0
Musisz zalogować się, aby móc zagłosować.
Rozpoczęto: 15-09-2018 10:12

Archiwum ankiet