'
Temat dniaINSTRUKCJA PKW DO GŁOSOWANIA Bezpieczeństwo publiczneRegionalny jubileusz krwiodawców w Mikluszowicach Bezpieczeństwo publiczneIść, nie iść?
Województwo MałopolskieSejmik Województwa Małopolskiego

Czy Świniary, Sierosławice i Groblę łączyło tylko sąsiedztwo?Drukuj



Na północno-wschodnim skraju puszczy Niepołomickiej, w okresie kiedy Wisła swoimi licznymi meandrami królowała na nizinnym, podmokłym terenem, plemiona wiślańskie kończąc swoje koczownicze życie - zasiedlały okolice między innymi dzisiejszych Świniar i Grobli, a także Sierosławic. .Na terenie . poszarpanym przez bardzo liczne jeziorka i meandry, pomimo częstych powodzi wezbranymi wodami Drwinki i Raby oraz Wisły, osadnicy zdecydowali, ze tu kończą swoje koczownicze życie. Warunki terenowe i bogate zasoby puszczańskie określiły sposób gospodarowania.

Na tym terenie działała administracja plemienna, która w X i XI wieku przerodziła się w kasztelanie, to jest lokalny ośrodek administracji władzy książęcej .W dokumentach Długosza czytamy, że :Świniary, Niedary i Piekary świadczyły usługi na rzecz biskupów krakowskich i władzy kasztelańskiej kasztelana brzeskiego w grodzie grobelskim. Kasztelan w imieniu Króla sprawował: władzę sądowniczo- administracyjną, w grodzie i na określonym terenie, organizował pobór do wojska, organizował ochronę kasztelanii.

Pierwotnie Grobla i Sierosławice graniczyły ze sobą jako lewobrzeżne osady. Natomiast Świnarowo, - bo tak nazwali swoją osadę pierwsi mieszkańcy dzisiejszych Świniar, było osadą prawobrzeżną. .Mieszkańcy tych sąsiadujących wsi od wieków (Cyryla i Metodego) stanowili wspólnotę parafialną w parafii świętych. apostołów Piotra i Pawła w Brzesku Starym. Okres zaborów i ustanowienie granicy między zaborcami na Wiśle, sprawił, że wierni z Grobli i Świniar zostali przejęci przez parafię w Mikluszowicach.

Dzisiaj wsie: Świniary i Grobla, sąsiadują z dziwną enklawą: Sierosławice. Dlaczego ta część lewobrzeżnych Sierosławic jest położona pośród Świniar i Grobli?.
Ten skrawek wyszarpany z bogatych lewobrzeżnych Sierosławic, pozostawiony na prawym brzegu Wisły zawsze stanowił ważny teren pod względem gospodarczym, nie tylko dla miejscowej społeczności. Tu była poczta i telegraf, przeprawa rzeczna przez Wisłę, składy soli z kopalni bocheńskiej, port rzeczny, karczma z zajazdem, a także urząd celny. Wisła zmieniając swoje koryto podzieliła Sierosławice na prawo i lewo brzeżne. Katastrofa rozbiorowa Polski w XVIII wieku sprawiła, że ten skrawek Sierosławic stał się niejako darowizną dla Świniar i Grobli. Składy solne, port rzeczny, poczta i telegraf, Urząd Celny i zajazd z karczmą wzbogacił gospodarczo prawobrzeżnych mieszkańców, o których udokumentowane wzmianki są odnotowane w XIII wieku
Prawobrzeżny kawałek Sierosławie, pozostawiony na prawym brzegu został po odzyskaniu niepodległości przejęty przez Świniary i Groblę. Wszystkie obiekty gospodarcze, zostały zagospodarowane przez gminę grobelską


Wieś Świniarowo, założona na skraju puszczy Niepołomickiej była królewską własnością.. Warunki terenowe nie pozwalały na tworzenie dużych areałów uprawowych i z tego powodu nie odnotowuje się zbyt dużego rozwarstwienia społecznego. Nie było warstwy kmiecej posiadającej kilku łanowe posiadłości. Zagrodnicy, ogrodnicy, chałupnicy: z ziemią i bez, posiadający bydło wypasane na własnych pastwiskach, to społeczny przekrój Świniarowa. Zagrodnicy i ogrodnicy, gospodarowali na małych rolach 2 – 3 pręty (1 łan = 12 prętów = 24 - 26,5 ha). Ze względu na to, że w okolicach zlewiska Drwinki i Raby nie było możliwym zakładanie wielkich pól uprawnych., osadnicy na małych polach zajmowali się głównie hodowlą i ogrodnictwem. Dobra z lasów puszczańskich stanowiły uzupełnienie.

.
Wśród mieszkańców poszukujących źródeł utrzymania poza rolnictwem pojawiają się mieszkańcy świadczący usługi dla księcia lub dla innych mieszkańców. Są to: karczmarze, pracownicy leśni, hodowcy, przewoźnicy, rybacy, młynarze, cieśle. Osadnicy zajmujący się młynarstwem, ciesielką czy prowadzący handel – karczmę, otrzymywali ziemię o areale kilku prętów - na urządzenie.



W Słowniku Geograficznym Królestwa Polski (1892r) między innym czytamy: Świnarów, wel Świniarzów, Świniarowo -. wieś w powiecie bocheńskim, w nizinie prawego brzegu Wisły, u ujścia potoku Drwinka, która tworzy staw, mający 7 m obszaru. Na granicy wsi uchodzi Raba do Wisły, tworząc u ujścia obszerne podmokłe łąki. Niskie położenie naraża wieś na wylewy Wisły i Raby. Graniczy: na zachód z magazynami soli w Sierosławicach, na południe z Niedarami i Podlasiem. Posiadłość większa (rządowa) wynosi 173 roli, 45 łąk, 22 pastwisk, 40 lasu. Posiadłość mniejsza164 roli, 46 mr łąk i ogrodów, 8 pastwisk, 38 mr lasu.. Ma 80 domów, 428 mieszkańców: 411 katolików, 11 wyznania mojżeszowego.


Król Kazimierz Wielki widział dużo dobrego w rozwoju wydobywania soli w kopalniach Wieliczki i Bochni. Chcąc niejako związać okoliczne miejscowości z eksploatacją soli w Bochni, nakazał aby transport soli z kopalń bocheńskich i wielickich odbywał się drogą wodną. Zakontraktowana przez kupców sól początkowo była odbierana na miejscu wydobycia, a więc z magazynów kopalnianych. Kontrakty na sól były różne i dla przykładu, trzyletni kontrakt zawarty w 1779 roku przez Kompanię Solną Komercjonalną opiewał na: 60 000 beczek soli, 30 000 ctn kruchów formalnych i 2500 szt. solnych bałwanów. Odbiór soli z magazynów kopalnianych przez kupców nie był najlepszym rozwiązaniem. Dlatego deklaracja królewska zobowiązywała do organizowania regularnych spławów soli Wisłą do wszystkich rejonów Polski.


Organizowanie transportu rzecznego soli bocheńskiej wymagało zakładania składów solnych - gdzie przeładowywano sól na barki oraz organizowanie transportu konnego.
Pierwszymi składnicami soli przeznaczonej do transportu Wisłą z kopalni Wieliczki i Bochni. był Kazimierz w Krakowie i Niepołomice oraz Uście (Solne)

Kiedy fakty dokonane i sankcjonujące akty związane z I rozbiorem Polski zmieniły polityczne i organizacyjne realia składowania soli i jej transportu rzecznego. (szczególnie – kazimierzowskiego w Krakowie), zapadła decyzja zorganizowania magazynów soli w Sierosławicach. To wymagało wybudowania drogi z Bochni do Sierosławie i zorganizowania transportu konnego. W krótkim czasie powstała droga, do dziś nazywana drogą „cesarską”, którą wozacy dostarczali sól do magazynów w Sierosławicach - w sprzyjających porach roku. Należy w tym miejscu wspomnieć, że żupnicy bocheńscy zrezygnowali ze składowania soli w Uściu. Powodów było kilka, chociażby taki, że droga z Bochni do Uścia umacniana dylami była ciągle ogałacana z pni przez miejscowych gospodarzy. Były również inne przyczyny związane z kosztami. Składy soli w Uściu zorganizowane w 1560 roku przestały służyć żupnikom bocheńskim. w 1773 roku.

Sierosławice stały się ważnym ogniwem w obrotach solą bocheńską, no i portem rzecznym. Pomieszczenie magazynowo – przeładunkowe stanowił budynek kryty słomą o wymiarach: 30 x 130 łokci, 6 wrotach, zaopatrzonych w pomosty przeładunkowe. Magazyny były wyposażone w niezbędne narzędzia dostępne i stosowane w owym czasie (przenośne mostki, drągi do toczenia beczek, narzędzia do kruszenia lodu, liny, wiosła, szufle itp.). Sól transportowano do magazynów w okresach kiedy drogi były dobre. Transport powierzano prywatnym przewoźnikom, chłopom, którzy musieli podstawiać wozy do załadunku wcześnie rano aby nie dezorganizowały pracy w kopalni.

(W grafikach fragmenty terenów :Grobli, Sierosławie, Świniar i Uścia z okresów wzrastania i zasiedlania)..

Emil z Gliwic, 30.09.2018 r.

Zdjęcia

  • emil_300918_t1.jpg
  • emil_300918_2_t1.jpg

Komentarze

Brak komentarzy. Może czas dodać swój?

Dodaj komentarz

Nick:




Oceny

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?